ਜਾਂਚ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਦੇਖਭਾਲ

ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਚੁਣੋ
ਗਰਭ ਠਹਿਰਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ 6 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਫਰਟਾਈਲ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਯਾਨੀ ਜਿਸ ਦਿਨ ਅੰਡਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ (≈ਦਿਨ 14)। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ

• ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ ਕਿੱਟਾਂ, ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਤਰਲ (cervical mucus) ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਫਰਟੀਲਿਟੀ ਐਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
• ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਠਹਿਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਤਰਲ (ਡਿਸਚਾਰਜ) ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿਹਤਮੰਦ ਖ਼ੁਰਾਕ ਲਓ

ਔਰਤਾਂ ਲਈ

• ਪਾਲਕ, ਬ੍ਰੋਕਲੀ, ਗਾਜਰ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਭਰਪੂਰ ਖਾਓ।
• ਬੇਰੀਆਂ, ਸੰਤਰੇ, ਸੇਬ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਵਰਗੇ ਫਲ ਰੋਜ਼ ਖਾਓ।
• ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ ਚੁਣੋ: ਭੂਰੇ ਚੌਲ, ਓਟਸ, ਆਟੇ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰੈੱਡ ਆਦਿ।
• ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲਈ ਦਾਲਾਂ, ਛੋਲੇ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਰਾਜਮਾਂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
• ਸਿਹਤਮੰਦ ਚਿਕਨਾਈ ਵਰਤੋ: ਜ਼ੈਤੂਨ ਦਾ ਤੇਲ, ਐਵੋਕਾਡੋ, ਅਲਸੀ, ਚੀਆ ਬੀਜ ਅਤੇ ਅਖਰੋਟ।
• ਤੇਲ ਵਾਲੀ ਮੱਛੀ (ਸਾਲਮਨ, ਸਾਰਡੀਨ, ਮੈਕਰਲ) ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 2–3 ਵਾਰ ਖਾਓ।
• ਘੱਟ ਚਰਬੀ ਵਾਲੇ ਖਮੀਰੇ ਡੇਅਰੀ ਪਦਾਰਥ ਲਓ: ਦਹੀਂ, ਪਨੀਰ ਆਦਿ।
• ਸਨੈਕ ਵਜੋਂ ਗਿਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬੀਜ ਖਾਓ: ਬਦਾਮ, ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਬੀਜ, ਕੱਦੂ ਦੇ ਬੀਜ।
• ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਲਈ ਆਂਡੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਓ।

ਮਰਦਾਂ ਲਈ

• ਜਣਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਲਓ: ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ, ਫਲ/ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਡੇਅਰੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ।
• ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਓਮੇਗਾ-3 ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਟਾਮਿਨ A, D, E ਅਤੇ K ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਰਜ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੁਧਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• ਸੋਇਆ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਖਾਓ।
• ਹਰੀਆਂ ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਆਂਡੇ ਅਤੇ ਚਿਕਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।

ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ
ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਭਾਰ ਜਣਨ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਟਾਪਾ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਡੀ ਮਾਸ ਇੰਡੈਕਸ (BMI) ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘੱਟ ਹੈ, ਠੀਕ ਹੈ, ਵੱਧ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਮੋਟਾਪੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ BMI ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਦਰਸ਼ BMI 18.5 ਤੋਂ 25 ਹੈ।

ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਕਰੋ

• ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਰਮਿਆਨੀ ਕਸਰਤ (30–45 ਮਿੰਟ) ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
• ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰੀ ਕਸਰਤ (ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਤਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ) ਸੰਭਾਵਨਾ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣ (ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ >5 ਘੰਟੇ) ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਲੁਬਰੀਕੈਂਟ ਵਰਤੋ, ਪਰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ

• ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੁਬਰੀਕੈਂਟ ਵਰਤੋ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਬੀ ਆਇਲ ਜਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੌਕਸੀਐਥਾਈਲਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਵਾਲੇ ਲੁਬਰੀਕੈਂਟ।
• ਥੁੱਕ, K-Y Jelly ਅਤੇ Astroglide ਨਾ ਵਰਤੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

1. ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਨਨ:

• ਡੋਨਰ ਅੰਡੇ ਜਾਂ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ: ਉਦੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਜੋੜਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਗੁਣਵੱਤਾ ਜਾਂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅੰਡੇ ਜਾਂ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਨਹੀਂ ਵਰਤ ਸਕਦਾ।
• ਸਰੋਗੇਸੀ: ਜਦੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਗਰਭ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਔਰਤ ਗਰਭ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ।

ਜਣਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ:

ਇਨਫਰਟੀਲਿਟੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ / ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ:

• ਅੰਡੇ ਜਾਂ ਭਰੂਣ (embryo) ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕਰਨਾ: ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਰਹੀਆਂ ਜਾਂ ਗਰਭ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ।
• ਅੰਡੇਦਾਨੀ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕਰਨਾ: ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਜਿਸ 'ਤੇ ਹਾਲੇ ਖੋਜ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਹਨਾਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ।

ਮਰਦਾਂ ਲਈ 

• ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਕ੍ਰਾਇਓਪ੍ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ (ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕਰਨਾ) - (ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।)
• ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕਰਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ IUI, IVF ਜਾਂ ICSI ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ 40 ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ।
• ਪਤਾਲੂਆਂ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਦਾ ਕ੍ਰਾਇਓਪ੍ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ
  • ਸਪਰਮੈਟੋਗੋਨੀਅਲ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲ (SSCs) ਵਾਲਾ ਪਤਾਲੂਆਂ ਦਾ ਟਿਸ਼ੂ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਡੋਨਰ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ: ਉਹਨਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਜਾਂ ਟਿਸ਼ੂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖੇ।
• ਜੈਨੇਟਿਕ ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ:
• ਪ੍ਰੀਇੰਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਜੈਨੇਟਿਕ ਟੈਸਟਿੰਗ (PGT): ਭਰੂਣਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਜਾਂਚਦਾ ਹੈ।
• ਨੈਕਸਟ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਸੀਕੁਐਂਸਿੰਗ (NGS): ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲੱਭਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਟੈਸਟ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ IVF ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।

ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਚੁਣਨ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ:

• TESA (Testicular Sperm Aspiration)/ PESA (Percutaneous Epididymal Sperm Aspiration) - ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਵੀਰਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਤਾਲੂ ਜਾਂ ਐਪੀਡਿਡਿਮਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਧੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• Micro-TESE (Microsurgical Testicular Sperm Extraction): ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਲੱਭਣ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਟੀਕ ਤਰੀਕਾ।

ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਇਲਾਜ:

• ERA (Endometrial Receptivity Analysis): ਭਰੂਣ ਦੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਟਿਕਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
• ਸਹਾਇਕ ਪੂਰਕਾਂ (Adjuvants) ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਜਿਵੇਂ CoQ10, Myoinositol, Omega 3 Fatty Acids, L Carnitine, Lycopene, Selenium, L Arginine ਆਦਿ।