ઇનફર્ટિલિટી શું છે? | UNS

વંધ્યત્વને સમજીએ

વંધ્યત્વ શું છે?

નિયમિત રીતે, કોઈ પણ ગર્ભનિરોધક વગર 12 મહિના કે તેથી વધુ સમય સુધી શારીરિક સંબંધ રાખવા છતાં ગર્ભ ન રહે (35 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરની મહિલાઓ માટે 6 મહિના), તો તેને વંધ્યત્વ (infertility) કહેવાય છે. આ એક જટિલ તબીબી સ્થિતિ છે, જેનું કારણ સ્ત્રી સંબંધિત પરિબળો, પુરુષ સંબંધિત પરિબળો, બંનેનું સંયોજન હોઈ શકે છે, અથવા કારણ સ્પષ્ટ ન પણ થાય. વંધ્યત્વના ઘણા કારણોની સારવાર શક્ય છે, જ્યારે કેટલીક વ્યક્તિઓ કે દંપતીઓને ગર્ભધારણ માટે ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન (IVF) જેવી પ્રજનન સારવારની જરૂર પડી શકે છે. સ્ત્રોત: World Health Organization (WHO) https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/infertility

વધુ જાણો

પુરુષોમાં વંધ્યત્વ

લગભગ છમાંથી એક દંપતીને ગર્ભધારણમાં મુશ્કેલી પડે છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, સહાયિત પ્રજનન તકનીકો (ART) દ્વારા તેમને મદદ મળી શકે છે.

શુક્રાણુ માર્ગમાં અવરોધ - ક્યારેક શુક્રાણુ લઈ જતી નળીઓ બંધ થઈ જાય છે, જેના કારણે સ્ખલન વખતે શુક્રાણુ બહાર આવી શકતા નથી.
હોર્મોન સંબંધિત સમસ્યાઓ - સ્વસ્થ શુક્રાણુ બનાવવા માટે શરીરને હોર્મોન્સ નામના ખાસ રસાયણોની જરૂર પડે છે. જ્યારે આ હોર્મોન્સનું સંતુલન બગડે, ત્યારે શુક્રાણુ બનવાનું ધીમું પડી શકે છે અથવા બંધ થઈ શકે છે.
વૃષણ સંબંધિત સમસ્યાઓ - ઈજા, ચેપ અથવા જન્મજાત કોઈ કારણસર વૃષણ (જ્યાં શુક્રાણુ બને છે) યોગ્ય રીતે કામ ન કરે એવું બની શકે છે.
શુક્રાણુની નબળી ગુણવત્તા - શુક્રાણુની સંખ્યા ખૂબ ઓછી હોય, તે ખૂબ ધીમે ગતિ કરતા હોય અથવા તેમનો આકાર અસામાન્ય હોય, તો તેમના માટે સ્ત્રીબીજ સુધી પહોંચીને તેને ફલિત કરવું મુશ્કેલ બને છે.

સ્ત્રીઓમાં વંધ્યત્વ

ઉંમર એ સૌથી સામાન્ય કારણોમાંનું એક છે. સ્ત્રીઓમાં પ્રજનન ક્ષમતા 30 વર્ષની ઉંમરથી ઘટવા લાગે છે. 35 વર્ષની ઉંમર સુધીમાં શરીરમાં સ્ત્રીબીજની સંખ્યા ઝડપથી ઘટે છે. ઉંમર વધવાની સાથે પ્રજનન ક્ષમતાને અસર કરતી આરોગ્ય સમસ્યાઓનું જોખમ પણ વધે છે.

ફેલોપિયન ટ્યુબ સંબંધિત સમસ્યાઓ - ફેલોપિયન ટ્યુબમાં અવરોધ અથવા નુકસાન:
ગર્ભાશય સંબંધિત સમસ્યાઓ (ગર્ભાશયમાં તકલીફ): - આ સમસ્યાઓની સારવાર ઘણીવાર ડૉક્ટર કરી શકે છે, જેથી ગર્ભધારણની શક્યતા વધે.
અંડાશય સંબંધિત સમસ્યાઓ - આ સમસ્યાઓ સ્ત્રીબીજની ગુણવત્તા અને સ્ત્રીબીજ છૂટા પડવાના સમય – બંનેને અસર કરે છે.
અંતઃસ્રાવી (હોર્મોન) સમસ્યાઓ - હોર્મોન્સ શરીરના કુદરતી સંદેશવાહકો છે, જે ઓવ્યુલેશન એટલે કે દર મહિને સ્ત્રીબીજ છૂટું પડવાની પ્રક્રિયાને નિયંત્રિત કરે છે. જ્યારે આ હોર્મોન્સનું સંતુલન બગડે, ત્યારે ઓવ્યુલેશન નિયમિત કે યોગ્ય રીતે ન થાય અને ગર્ભ રહેવું વધુ મુશ્કેલ બને.